احمد مجد الاسلام كرمانى
233
تاريخ انحطاط مجلس ( فارسى )
شدند و هيچكدام نمىدانستند مقصود دولت از اين احضار عمومى چيست ، مردم هم نمىدانستند و حدسها ميزدند ، عقيده بعضى حتى خود نگارنده اين بود كه عين الدوله شاه را واداشته كه قوانين مملكتى عثمانى را در ايران اجرا فرمايد و به اين جهت تمام حكام را خواستهاند كه هم با آنها مشورت كنند و هم آنها را باجراى آن قوانين مأمور و مجبور فرمايند بعضى هم ميگفتند شاه ميخواهد دولت ايران را داخل در دول ممالك مشروطه عالم فرمايد و از اين قبيل حدسها خيلى زده ميشد ، اما بعد از آنكه تمام حاضر شدند معلوم شد غرض ظاهرى شاه اين بود كه تشكيل صندوق را به آنها اعلان فرمايد و غرض واقعى عين الدوله اين بود كه اولا از تمام آنها سوقات و تقديمى مخصوص بگيرد و بعد هم سواى ظل السلطان و شعاع السلطنه مابقى را تغيير بدهد و به اين واسطه هم مبلغ كلى فايده شخصى حاصل نمايد ، و هم براى شاه تقديمى بگيرد ، تا بتواند با وجوه تقديمى كه باسم شاه گرفته مىشود مسافرت فرنگ را انجام بدهد و حكام تمام مات و مبهوت ماندند چه اعلان صندوق بوسيله پست و تلگراف هم ممكن بود و لازم نبود آنها را متضرر مخارج مسافرت بطهران و مراجعت نمايند . مجملا اين بود اصلاح ماليه كه عين الدوله دنيا را پر از فرياد افتخار كرد كه من جمع و خرج ايران را تسويه كردهام و روزنامه رسمى ايران هم او را تالى داريوش بزرگ و اسكندر و پطر كبير و بيسمارك و كلادستون و امثال آن سلاطين بزرگ و وزراى معروف عالم معرفى كرد ، بعد از رفتن حكام مرض منحوس و با آمد و ايام تابستان را در طهران و اغلب بلاد ايران توقف نموده جمع كثيرى را از زحمت زندگانى در ايران راحت كرد و اين هم يكى از خوشبختيهاى عين الدوله بود كه هركس مرد و بلاعقب بود تمام حقوق او را ضبط كرد و هركس اولادى داشت نصف يا ثلث را ضبط كرده و در مقابل مبالغى خرج فرمان